Invocation and Sapientia: A Philosophical Approach to Faltonia Proba’s Cento Vergilianus de Laudibus Christi

Authors

DOI:

https://doi.org/10.22201/fesa.26832917e.2026.8.1.550

Keywords:

Philosophy, Proba’s Cento, Faltonia Proba, invocation, hermeneutics, mystery elements

Abstract

Faltonia Proba’s Cento, a 4th-century Christian work also known as De laudibus Christi or Carmen sacrum, has been widely analyzed from philological and intertextual perspectives, with particular attention to Virgil’s influence on the poem (Green, 1997). Complementing these approaches, an examination of its philosophical elements reveals a mystery-oriented framework within the text. This study aims to open new hermeneutic avenues for interpreting the concept of invocation in the poem. The first section examines Proba’s authorship and analyzes the speaker who invokes the need for celestial wisdom. The second section highlights key Late Antique elements that link the author to contemporary mystery-oriented invocations, demonstrating that the poem can be understood as a philosophical invocation in which Proba seeks the wisdom required to comprehend religious mysteries.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Laura Alicia Soto-Rangel, National Autonomous University of Mexico. Facultad de Estudios Superiores Acatlán
    She holds a PhD, Master’s, and Bachelor’s degree in Philosophy from the National Autonomous University of Mexico (UNAM). She has completed research fellowships focused on Medieval Philosophy and the School of Salamanca at the Pontifical University of Salamanca, Spain. She is a Level 1 member of Mexico’s National System of Researchers (SNII) and the author of the book Estudio y actualidad de la filosofía suareciana: ente, libertad y justicia.

References

Agustín de Hipona. 1953. Cartas. Tomo XI. Madrid: BAC.

Agustín de Hipona. 1957. La Ciudad de Dios. Madrid: BAC.

Agustín de Hipona. 2026. De bono vifuitatis [La bondad de la viudez]. Augustinus.it. https://www.augustinus.it/spagnolo/dignita_vedovile/dignita_vedovile_libro.htm.

Boccaccio, Giovanni. 1539. De claris mulieribus. Bernae Helvetiorum.

Boccaccio, Giovanni. 2010. Mujeres preclaras. Madrid: Cátedra.

Brown, Peter. 2012. El mundo de la Antigüedad Tardía. Madrid: Gredos.

Burton, Philip. 2002. The Old Latin Gospels: A Study of the Texts and Language. Oxford: Oxford University Press.

Clota, Alsina José. 1989. El neoplatonismo: Síntesis del espiritualismo antiguo. Barcelona: Anthropos.

Della Chiesa, Franceso Agostino. 2024. Discurso en torno a la superioridad del género femenino. Madrid: Dykinson.

De la Cruz, Juana Inés. 2014. Respuesta a Sor Filotea de la Cruz. México: Fontamara.

De Pizan, Christine. 2006. La ciudad de las damas. Traducido por Marie-José Lemarchand. Madrid: Ediciones Siruela.

Diez Macho, Alejandro. 1982. “Introducción a Oráculos sibilinos.” En Apócrifos del Antiguo Testamento, vol. 3. Madrid: Ediciones Cristiandad.

Jerónimo de Estridón. 1993. Epistolario, vol. 1. Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos.

Dobschütz, Ernst von. 1912. Das Decretum Gelasianum de libris recipiendis et non recipiendis. Leipzig: J. C. Hinrichs.

Flores, Miguel. 2008. “A Cristo por Virgilio: Evangelización e inculturación en la Roma del siglo IV: el caso del Centón de Proba”. Augustinus 53, núms. 208-209 (enero-junio): 65-79. https://doi.org/10.5840/augustinus200853208/2094.

Fontanini, Justus. 1708. De Antiquitatibus Hortae Coloniae Etruscorum. Roma: Franciscum Ganzagam. https://www.bibliotecadigitaldeandalucia.es/catalogo/es/consulta/registro.do?id=1039203.

Geffcken, Johannes, ed. 1902. Die Oracula Sibyllina. Leipzig: J. C. Hinrichs.

Green, Roger P. H. 1995. “Proba’s Cento: Its Date, Purpose, and Reception.”The Classical Quarterly 45, no. 2: 551–63. http://www.jstor.org/stable/639543.

Green, Roger P. H. 1997. “Proba’s Introduction to Her Cento.” The Classical Quarterly 47, no. 2: 548–59. http://www.jstor.org/stable/639689.

Green, Roger. P. H. 2008. “Which Proba Wrote the Cento?” The Classical Quarterly 58, no. 1: 264–76. http://www.jstor.org/stable/27564139.

Matthews John. 1992. “The Poetess Proba and fourth-century Rome : questions of Interpretation. In: Institutions, société et vie politique dans l'Empire romain au IVe siècle ap. J.-C.” Actes de la table ronde autour de l'œuvre d'André Chastagnol (Paris, 20-21 janvier 1989), 277-304. Roma: École Française de Rome. https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1992_act_159_1_4243.

Isidoro de Sevilla. 1803. “De viris illustribus”. En Opera Omnia, editado por Francisco Lorenzana, vol. 7. Roma.

Martín, José Carlos. 2013. “El Catálogo de los Varones Ilustres de Isidoro de Sevilla (CPL 1206): contenidos y datación”. Studia Historica. Historia Antigua 31: 129–151. https://revistas.usal.es/uno/index.php/0213-2052/article/view/11769

Migne, Jacques Paul, ed. 1846. Patrologiae cursus completus. Serie Latina, Vol. 19. Paris: Migne J. https://archive-org.translate.goog/details/patrologiaecursu00hammuoft?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=es&_x_tr_hl=es&_x_tr_pto=tc.

Ortiz García Paloma. 1995. “Introducción.” En Tabla de Cebes. Madrid: Gredos.

Prieto, Oscar. 2008. “¿Qué era un centón para los griegos? Preceptiva y realidad de una forma literaria”. Myrtia 23: 135-155.

Proba, Faltonia. 1846. Centones Virgiliani. En Patrologiae cursus completus: Serie latina, editado por Jacques Paul Migne, vol. 19, 803-818. Paris: J.P. Migne.

Proba, Faltonia. 2015. “Cento vergilianus de laudibus Crhisti”. En Poema sagrado sobre los méritos de Cristo, editado por María José Cabezas Cabello, 15-45. Madrid: Ediciones Ciudad Nueva.

Proba, Faltonia. 2024. The Virgilian Cento de laudibus Christi: from the incunabula of Filippo Barbieri, Rome 1841. Traducido por Julio González Jiménez. [Europe’s unique and special incunabula Book 4]. Kindle ed.

Pizán, Christine de. 2000. La Ciudad de las damas. Madrid: Siruela.

Sesboüé Bernard, Bourgeoir Henri. 1996. Historia de los Dogmas. Los signos de la salvación. Salamanca: Secretariado Trinitario.

Soto Rangel, Laura A. 2026. “La Biblia Vetus Latina en la construcción del pecado de los orígenes: Un análisis del legado agustiniano a partir de Romanos 5:12”. En, El almendro en flor reverdece, editado por Ernesto Gallardo León y Camila Joselevich Aguilar. México: UNAM.

Simeonibus, Thomas de. 1692. Historica dissertatio de praeminentiis et exemptione Romanae Ecclesiae. Google Books. https://www.google.com.mx/books/edition/Historica_dissertatio_romano_ecclesiasti/IDGXCy2BDk4C?hl=es&gbpv=1&dq=inauthor:%22Thomas+de+Simeonibus%22&printsec=frontcover.

Sottocorno, Estefanía. 2017. “Una mujer ilustre entre los prohombres de Isidoro de Sevilla”. Sincronía 72: 283-307. https://revistasincronia.cucsh.udg.mx/index.php/sincronia/article/view/701.

S/A. 1982. Oráculos sibelinos. Apócrifos del Antiguo Testamento, III. Madrid: Ediciones cristiandad.

S/A. 2000. Corpus Hermeticum y Asclepio. Brian Copenhaver editor. Madrid: Siruela.

Tertuliano. 2026. De praescriptione haereticorum. Tertulian.org. https://www.tertullian.org/works/de_praescriptione_haereticorum.htm.

Tertuliano. 1907. De praescriptione haereticorum. París: Alphonse Picard.

  • Abstract 0
  • PDF (Spanish) 0
  • Visor XML (Spanish) 0
  • ePub (Spanish) 0

Published

2026-11-01

Issue

Section

SCENARIOS / Essays

How to Cite

Soto-Rangel, Laura Alicia. 2026. “Invocation and Sapientia: A Philosophical Approach to Faltonia Proba’s Cento Vergilianus De Laudibus Christi”. FIGURAS REVISTA ACADÉMICA DE INVESTIGACIÓN 8 (1): 72-91. https://doi.org/10.22201/fesa.26832917e.2026.8.1.550.

Metrics